Reptielen en amfibieën
Hazelworm
Anguis fragilis
Hans Hillewaert. Licentie: CC BY-SA 4.0. Bron op Wikimedia Commons.
.jpg){kind=link}
- Nederlandse naam
- Hazelworm
- Wetenschappelijke naam
- Anguis fragilis
- Diergroep
- Reptielen en amfibieën
- Familie
- hazelwormen (Anguidae)
- Orde
- schubreptielen (Squamata)
- Lengte
- 12–18 cm. De totale lengte met gave staart loopt op tot ongeveer 40 cm.
- Gewicht
- 15–40 g. Vrouwtjes gemiddeld zwaarder. Uitschieters daarboven komen voor.
- Levensduur
- 10–15 jaar. Geen gemiddelde van elk jong. In gevangenschap zijn hogere leeftijden bekend.
- Snelheid
- Niet goed vastgesteld als één vergelijkbare snelheid.
- Voedsel
- regenwormen en naaktslakken
- Leefgebied
- bos, tuin
- Verspreiding
- Europa, Nederland
- Status
- Niet bedreigd (LC). Wereldwijd. In Nederland niet op de Rode Lijst, wel beschermd.
De hazelworm is een hagedis zonder poten. Hij wordt vaak voor een slang aangezien, maar hij knippert met de oogleden en kan zijn staart afwerpen. Slangen kunnen dat niet.
Hoe ziet een hazelworm eruit?
Een stijf, glanzend lichaam, bronsbruin tot grijs. De overgang van kop naar romp is geleidelijk, zonder de afgezette hals van een slang. Oogleden zijn aanwezig: een hazelworm kan knipperen. De staart is lang en breekt af bij gevaar. Een nieuwe staart groeit korter terug. Mannetjes zijn egaler, vrouwtjes hebben vaak een donkere rugstreep.
Hazelworm in de omgeving van de foto (Anguis fragilis). Trachemys.
Hoe groot wordt een hazelworm?
In Nederland meestal tot ongeveer 40 cm totale lengte. De kop-romplengte van volwassen dieren ligt vaak tussen 12 en 18 cm. De rest is staart, en een afgeworpen staart maakt het dier korter.
Waar leeft een hazelworm?
Bosrand, heg, spoorberm en tuin, onder platen, blad en dood hout. Hij ligt vaak te zonnen half verscholen. Open hei is meer het terrein van de zandhagedis.
Waar komt een hazelworm voor?
West- en Midden-Europa. Oostelijker leeft de oostelijke hazelworm, Anguis colchica, een andere soort. In Nederland op de zandgronden, in Zuid-Limburg en lokaal elders. Hij ontbreekt in grote delen van het westen.
Op de zandgronden en in Zuid-Limburg. Niet in het hele land.
Wat eet een hazelworm?
Regenwormen, naaktslakken en andere trage prooien. Geen muizen en geen eieren, zoals mensen soms van slangen verwachten.
Hoe gedraagt een hazelworm zich?
Traag, en het grootste deel van de dag onder dekking. Bij gevaar verstijft hij of werpt de staart af. De wetenschappelijke naam fragilis verwijst naar die breekbaarheid. Hij is niet agressief en niet giftig.
Hoe plant een hazelworm zich voort?
Eilevendbarend: de jongen worden in de nazomer geboren in een vlies dat meteen scheurt, meestal zes tot vijftien. In Nederland plant een vrouwtje zich vaak om het jaar voort. De jongen zijn meteen zelfstandig.
Hoe oud wordt een hazelworm?
Hazelwormen kunnen oud worden. Tien tot vijftien jaar is bekend, en in gevangenschap nog ouder. Dat is geen gemiddelde van elk dier in een berm.
Wordt een hazelworm bedreigd?
Maaien, verkeer en tegels die de dekking wegnemen. De soort is wereldwijd niet bedreigd en staat niet op de Nederlandse Rode Lijst van 2023. Hij is wel beschermd.
IUCN: niet bedreigd. In Nederland beschermd onder de Omgevingswet. Beschermd betekent niet hetzelfde als zeldzaam.
Kun je het dier zien knipperen, dan is het geen slang. Hazelwormen hebben oogleden, slangen niet.
Interessante feiten over hazelworm
- Pootloze hagedis.
- Kan de staart afwerpen.
- Niet giftig.
Veelgestelde vragen over hazelworm
Is een hazelworm een slang?
Nee. Het is een hagedis zonder poten. Hij heeft oogleden en kan zijn staart afwerpen.
Is een hazelworm giftig?
Nee.
Hoe groot wordt een hazelworm?
In Nederland meestal tot ongeveer 40 cm totale lengte. Een deel daarvan is staart.
Wat eet een hazelworm?
Regenwormen en naaktslakken.
Wat is de wetenschappelijke naam van de hazelworm?
Anguis fragilis.
Vergelijkbare dieren
Gerelateerde categorieën
Bronnen en verdere informatie
- RAVON — hazelworm. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- Animal Diversity Web. Geraadpleegd op 2026-10-02.