Zoogdieren
Zoogdieren zijn gewervelde dieren die hun jongen zogen met melk. De meeste soorten zijn levendbarend en hebben een vacht. Er zijn uitzonderingen: walvissen en dolfijnen hebben nauwelijks haar, en de eierleggende cloacadieren — het vogelbekdier en de mierenegels — laten zien dat de groep niet met één plaatje te vangen is.
Een zoogdier herken je aan een samenhang van kenmerken. Er zijn melkklieren, een onderkaak uit één bot, drie gehoorbeentjes in het middenoor en een middenrif. De meeste soorten houden hun lichaamstemperatuur van binnenuit op peil. Dat kost energie, en dus voedsel.
De groep leeft op land, onder de grond, in bomen en in zee. Huisdieren en boerderijdieren zijn gedomesticeerd; hun formaat verschilt sterk per ras. Wilde soorten hebben een eigen verspreiding, dieet en beschermingsstatus. Die status gaat over de wilde populatie, niet over een individueel huisdier.
Een dier past soms in meer dan één dagelijks hokje. Een cavia is een knaagdier en een huisdier. Een konijn is een veelgehouden huisdier, maar geen knaagdier: konijnen behoren tot de haasachtigen. Op de soortpagina's staat daarom steeds de taxonomische groep naast de praktische categorie.
Zoogdieren per categorie
Huisdieren
Zoogdieren die mensen in huis houden, van hond en kat tot konijn en goudhamster.
Boerderijdieren
Gedomesticeerde hoefdieren die op een boerderij worden gehouden.
Wilde dieren
Grote en bekende wilde zoogdieren, van leeuw en wolf tot panda en kangoeroe.
Knaagdieren
Knaagdieren met doorgroeiende snijtanden, waaronder cavia, hamster, rat en muis.
Zeezoogdieren
Zoogdieren die in zee leven: tandwalvissen, baleinwalvissen en de gewone zeehond.
Populaire zoogdieren
Afrikaanse savanneolifant
Loxodonta africana
De Afrikaanse savanneolifant is het grootste landdier van dit moment. De Afrikaanse bosolifant en de Aziatische olifant zijn andere soorten. Deze pagina gaat over de savanneolifant.
Bever
Castor fiber
De Europese bever is het grote knaagdier van rivier en moeras, met een platte schubbige staart. Hij eet planten, geen vis. In Nederland is de soort terug na herintroductie.
Bruine beer
Ursus arctos
De bruine beer is één soort met een enorm verschil in formaat. Een beer op de Kodiak-eilanden is niet hetzelfde gewicht als een beer in Zuid-Europa.
Bruine rat
Rattus norvegicus
De bruine rat leeft wereldwijd bij mensen. De tamme rat is dezelfde soort, gefokt op kleur en temperament, niet een aparte diersoort.
Bultrug
Megaptera novaeangliae
De bultrug is een baleinwalvis met zeer lange borstvinnen en knobbels op de kop. Het dier zeeft prooien en jaagt niet met tanden zoals een orka.
Bunzing
Mustela putorius
De bunzing is de wilde marter met het lichte masker. De fret is de gedomesticeerde verwant, lichter van kleur en geen wilde soort.
Cavia
Cavia porcellus
De cavia is een Zuid-Amerikaans knaagdier dat wereldwijd als huisdier leeft. Een wilde populatie van ditzelfde huisdier is er niet; verwante soorten leven wél in de Andes.
Das
Meles meles
De das is het nachtdier met de zwart-witte kopstrepen. Hij leeft in een burcht en eet vooral regenwormen, geen menu van alleen vlees.
Egel
Erinaceus europaeus
De egel is het nachtdier van de tuin, met stekels in plaats van een zachte vacht. Hij eet vooral wormen, slakken en insecten, en houdt in de winter een winterslaap.
Fret
Mustela furo
De fret is een gedomesticeerde marter, verwant aan de bunzing. Het is een roofdier en geen knaagdier, ook al wordt hij soms naast hamsters verkocht.
Geit
Capra hircus
De geit is een wendbare herkauwer, gehouden voor melk, vlees en begrazing. Ze klimt en vreet meer blad en twijg dan een schaap.
Gewone zeehond
Phoca vitulina
De gewone zeehond is de zeehond van Waddenzee en Zeeuwse delta. De grijze zeehond is een andere soort, met een langere snuit.
Zoogdieren vergelijken
Veelgestelde vragen
Wat is een zoogdier?
Een zoogdier is een gewerveld dier dat zijn jongen zoogt met melk. De meeste soorten zijn behaard en levendbarend. Melkklieren zijn het kenmerk dat de groep zijn naam geeft.
Zijn walvissen en dolfijnen zoogdieren?
Ja. Tuimelaar, orka en bultrug ademen lucht, zogen hun kalf en zijn levendbarend. Ze horen bij de zoogdieren, ook al leven ze volledig in zee.
Is een konijn een knaagdier?
Nee. Het konijn lijkt op een knaagdier, maar behoort tot de haasachtigen (Lagomorpha). Knaagdieren in deze encyclopedie zijn onder meer cavia, goudhamster, rat, muis en gerbil.
Leggen alle zoogdieren levend jongen?
Bijna alle zoogdieren zijn levendbarend. Vogelbekdier en mierenegels leggen eieren. Die soorten hebben op deze site nog geen eigen pagina.