Vogels
Koolmees
Parus major
Dark one. Licentie: CC BY-SA 2.5. Bron op Wikimedia Commons.
_1.jpg){kind=link}
- Nederlandse naam
- Koolmees
- Wetenschappelijke naam
- Parus major
- Diergroep
- Vogels
- Familie
- mezen (Paridae)
- Orde
- zangvogels (Passeriformes)
- Lengte
- 13–15 cm. Volwassen vogel.
- Gewicht
- 16–22 g. Typisch bereik.
- Levensduur
- 2–3 jaar. Maximum vaak aangehaald rond 15 jaar is uitzonderlijk.
- Snelheid
- Niet goed vastgesteld als één vergelijkbare snelheid.
- Voedsel
- rupsen, insecten en zaden
- Leefgebied
- tuin, bos, stad
- Verspreiding
- Europa, Azië, Nederland
- Status
- Niet bedreigd (LC). Wereldwijd.
De koolmees is de grootste mezensoort in de tuin, met een zwarte stropdas op een gele buik. Het lied is een herhaald ‘teacher-teacher’.
Hoe ziet een koolmees eruit?
Zwarte kop met witte wang, gele buik en een zwarte middenstreep. Die streep is bij mannetjes meestal breder dan bij vrouwtjes. De rug is groenachtig, de vleugels blauwgrijs met een witte vleugelstreep.
Koolmees in de omgeving van de foto (Parus major). Sławek Staszczuk.
Hoe groot wordt een koolmees?
Ongeveer 13 tot 15 cm. Gewicht meestal 16 tot 22 gram.
Waar leeft een koolmees?
Bos, park en tuin met holtes of nestkasten. Komt ook in de stad voor als er bomen zijn.
Waar komt een koolmees voor?
Europa en een groot deel van Azië. In Nederland zeer algemeen. Geen lange-afstandstrekker; wel wat zwerfgedrag in de winter.
Zeer algemene broedvogel.
Wat eet een koolmees?
Rupsen en andere insecten in de broedtijd, zaden en pinda's in de winter. Jongen zijn afhankelijk van rupsen. Bloeit de eik te vroeg of te laat, dan mist de mees de piek.
Hoe gedraagt een koolmees zich?
Beweeglijk, hangt ondersteboven aan takken. In de winter soms in gemengde groepjes met andere mezen. De zang is luid voor zo'n kleine vogel.
Hoe plant een koolmees zich voort?
Holtebroeder. Nest van mos en haar. Legsel vaak 7 tot 12 eieren, soms meer. Eén of twee broedsels.
Hoe oud wordt een koolmees?
Veel koolmezen worden 2 tot 3 jaar. Maxima rond de 10 tot 15 jaar zijn geringd en uitzonderlijk.
Wordt een koolmees bedreigd?
Slechte rupsenjaren, katten en concurrentie om nestkasten. Soort niet bedreigd.
IUCN: niet bedreigd.
De zwarte buikstreep van het mannetje is meestal breder dan die van het vrouwtje. In het veld is dat niet altijd makkelijk te zien.
Interessante feiten over koolmees
- Holtebroeder.
- Jongen eten vooral rupsen.
- Groter dan de pimpelmees.
Veelgestelde vragen over koolmees
Wat is het verschil met de pimpelmees?
De koolmees is groter, heeft een zwarte kop en een gele buik met een zwarte streep. De pimpelmees heeft een blauwe kap en geen brede stropdas.
Wat eet een koolmees?
Insecten en rupsen, en in de winter ook zaden.
Hoe oud wordt een koolmees?
Vaak 2 tot 3 jaar. Ouder dan tien jaar is uitzonderlijk.
Vergelijkbare dieren
Gerelateerde categorieën
Artikelen
Bronnen en verdere informatie
- Vogelbescherming Nederland — koolmees. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- Sovon Vogelonderzoek Nederland. Geraadpleegd op 2026-10-02.